Lekcja: Dlaczego Tolkien nie lubił alegorii

Jednym z najczęściej powracających pytań dotyczących twórczości J. R. R. Tolkiena jest to, czy jego książki należy czytać jako alegorie. Czy Władca Pierścieni jest ukrytą opowieścią o II wojnie światowej? Czy Jedyny Pierścień symbolizuje konkretną formę władzy lub technologii?

Sam Tolkien odpowiadał na to pytanie bardzo jasno. Autor wielokrotnie podkreślał, że nie lubił alegorii i świadomie unikał tworzenia historii, w której każdy element ma jedno ustalone znaczenie. Jego zdaniem takie podejście ograniczało wolność czytelnika i sprowadzało literaturę do prostego systemu symboli.

Zamiast alegorii Tolkien proponował coś innego, ideę zastosowalności. Oznacza ona, że opowieść może być interpretowana na wiele sposobów, a jej znaczenie rodzi się w spotkaniu historii z doświadczeniem czytelnika.

W pełnej lekcji zobaczymy, dlaczego Tolkien tak zdecydowanie sprzeciwiał się alegorycznym interpretacjom, czym dokładnie różni się alegoria od zastosowalności oraz dlaczego właśnie ta zasada sprawia, że Hobbit i Władca Pierścieni wciąż przemawiają do kolejnych pokoleń czytelników na całym świecie.

© Anna Mokos | Tolkien Studies Academy